محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
670
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) ( سرق ) سرقتى الحرير » ( 53 / ب ) ، السّرقة واژهاى است پارسى به معنى تكّهاى پارچهء ابريشم . ( 2 ) ( سرو ) « إلى مريحنّه و سروات أهل أيلة » ( 30 ، 171 ) ، « سراة أهل نجران » ( 103 ) ، سرىّ القوم يعنى شريف ايشان ؛ جمع آن ، سروات و سراة است . ( 3 ) ( سروال ) « أهديتك . . . سراويل » ( 24 ) : مفرد آن سروال و آن جامهاى است كه از خاصره تا دو بلندى مچ پا را مىپوشاند . سروال ، معرب واژهء شلوار فارسى است . ( 4 ) ( سعى ) « لهم سعاية نصر » ( 48 ) ؛ « إنّ وائلا يستسعى » ( 132 ؛ « إنّى بعثتك ساعيا » ( 232 ) ، سعاية عبارت از صدقه و زكات است و گردآورندهء آن را « ساع » و « مصدّق » گويند ؛ و يستسعى يعنى به گردآورى زكاتها گمارده مىشود . ( 5 ) ( سقى ) « إنّ لهم . . . سواقيهم » ( 131 ) ؛ و « السّقى الرّواء » ( 192 ) ، ساقية از ميان جويهاى كشاورزى ، جوى كوچكى است . زرع سقى : كشتهاى كه با آب جز باران ، سيراب مىگردد . ( آبى ، نه ديمى ) . « السّقاية » ( 287 / ب ) : يعنى سرپرستى آب دادن به حاجيان كه در روزگار جاهليّت ، براى انجام دادن آن كار ، گونهاى مزد دريافت مىكردند . در قرآن آمده است : ( أَ جَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ( 44 ) » ( آيا آب دادن به حاجيان و آباد ساختن مسجد حرام به دست كافران را ، با ايمان به خدا و روز بازپسين ، برابر دانستهايد ؟ ) ( 6 ) ( سلت ) « السّلت » ( 104 / ألف ) : رستنى است از جنس گندم و جو ( 45 ) . ( 7 ) ( سلّ ) « لا إسلال و لا إغلال » ( 11 ) ؛ « لا يغلّوا و لا يسلّوا » ( 334 ) : أسلّ يعنى به زيان او به ديگرى ، يارى كرد . « لا تسلّون لنا إلى عدوّ و لا تغلّون » ( 338 ) : أسلّ إليه : پنهانى به نزد وى رفت و هم پيمان خود را خوار ساخت . « تسلّل القطا ( 46 ) » ( * / د ) : راه رفتن پنهانى مانند راه رفتن اين پرنده . ( 8 ) ( سلم ) « لهم ما أسلموا عليه » ( 153 و جز آن ) ، أسلم على شىء يعنى چيزى كه هنگام گرويدن به اسلام ، آن را در دست داشته است . « من أقام الصّلاة كان مؤمنا ، و من آتى الزّكاة كان مسلما » ( 91 ) ؛ « بين المؤمنين و المسلمين » ( 1 ) : مؤمن كسى است كه با اقرار به زبان و تصديق دل ، خدا را باور كند ؛ و مسلمان ، كسى را گويند كه حكومت اسلامى را بپذيرد و به دستورهاى پيامبر ( ص ) گردن نهد . در قرآن است : « قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ » ( 47 ) ( گروهى از تازيان گفتند : ما ايمان آوردهايم ؛ بگو شما ايمان نياوردهايد و هنوز ايمان در دلهاى شما راه نيافته است ؛ ولى بگوييد اسلام آوردهايم ( 48 ) ) . ( 9 ) ( سلوى ) « سلوى » ( 15 ) : يك نوع پرندهء سپيد رنگى است و مفرد آن ، سلواة است . « المنّ